Γράφει ο Ευάγγελος Γ. Σπύρου

Πολλές ήταν οι ευχές που δώσαμε και πήραμε για ένα καλό 2026 και αυτή η φράση του Απολλώνιου «ου μη λέγειν μακάριον τον χρήματα έχοντα, αλλά τον μη λυπούμενον» ίσως είναι μια καλή αφορμή για να φιλοσοφήσουμε λίγο και για τη ζωή μας, αλλά και για το επάγγελμά μας.

Πολλοί άνθρωποι ανάμεσά μας έχουν πλούτη λόγω αποκτήσεως χρημάτων, είναι όλβιοι (όλβος = πλούτος), έχουν καλώς, καλοπερνάνε, έχουν περιουσία, αλλά δεν είναι ευτυχισμένοι, ευδαίμονες. Κοντά μας και άλλοι, οι πιο πολλοί ζουν δυστυχισμένοι, χωρίς καλή τύχη, χωρίς περιουσία, με στενοχώριες για επιβίωση, αλλά και θλίψη.

Ας δούμε μερικές λέξεις ελληνικές, χρήσιμες στην πορεία μας, καθώς κυλάνε οι μήνες, οι εβδομάδες, οι ώρες του 2026.

Ευτυχία είναι η καλή τύχη, από το ρήμα τυγχάνω και τεύχω, που σημαίνει κατασκευάζω. Η τύχη κατασκευάζεται από διάφορα γεγονότα και επιλογές. Την προετοιμάζουμε την τύχη μας, κατά κάποιον τρόπο. Δυστυχία, το αντίθετο της ευτυχίας, με πρόθεμα το δύω (= βυθίζομαι, βασιλεύω). Ατυχία, η έλλειψη τύχης, κακοτυχία. Ευδαιμονία είναι η θεϊκή προστασία, το να έχεις έναν καλό δαίμονα (= θεόν) δίπλα σου προστάτη. Μακάριος είναι ο ευτυχισμένος, ο ήρεμος, ο γαλήνιος, ο χωρίς βάσανα. Το μακάριος βγαίνει από το μη και κηρ = όλεθρος. Αυτός που δεν είναι σε όλεθρο και λύπη. Λύπη είναι η κατάσταση που σε διαλύει εσωτερικά, σε «ξεφλουδίζει». Λέπω = απολεπίζω, ξεφλουδίζω, λέπια. Άλλοι σοφοί λέγουν ότι το λύπη βγαίνει από το λείπω που σημαίνει κάτι μου λείπει, κάτι έχω στερηθεί. Κάποιοι γράφουν από το λυ-ωπη, που λύει σε δάκρυα τους ώπας (= οφθαλμούς). Ο Αισχύλος την αποκαλεί «θυμοβόρο λύπη», επειδή είναι επιβλαβής. «Άπαν το λυπούν εστί ανθρώπω νόσος», υποστηρίζει ο Αντιφάνης. «Λύπαι γαρ ανθρώποις τικτούσι νόσους». Ο Πλάτων εις τον «Κρατύλον» το ερμηνεύει από το λύω, διαλύω, δηλαδή σε διαλύει: «Από της διαλύσεως εν τούτω τω πάθει ίσχει το σώμα, εμποδίζει το ιέναι…» (Πηγή: «Ο εν τη λέξει λόγος», Άννα Τζιροπούλου-Ευσταθίου).

Μέσα στο 2026, άλλοι θα είναι ευτυχισμένοι, άλλοι δυστυχισμένοι. Κάποιοι θα δυσπραγούν και κάποιοι θα ευημερούν. Κάποιοι θα νιώθουν αυτάρκεις, θα τους αρκούν όσα έχουν και αναμφίβολα θα είναι ευτυχείς, ευδαίμονες, μακάριοι. Μερικοί θα ζήσουν όσα εννοούν οι λέξεις δυσπραγία, δυσχέρεια, δεινοπάθεια, δυσκολία, περιπέτεια, συμφορά, κακοτυχία, αθλιότητα, στενοχώρια, αγωνία, άγχος, λύπη, ταραχή, καημό, κακοθυμία, σπαραγμό, ανησυχία, βάσανα, πένθος, μελαγχολία, απελπισία, πόνο, οδύνη, λαχτάρα.

Γέλιο και κλάμα θα εναλλάσσονται αρκετές φορές ανάμεσα στους ανθρώπους. Το γέλιο θα φωτίζει πρόσωπα που θα λάμπουν σε χαρές, ενώ άλλοι θα θρηνούν και θα κλαίνε. Θα έρθουν στιγμές για μερικούς που θα νιώθουν γλυκά τα δάκρυα στα μάτια. Στις «Τρωάδες», ο Ευριπίδης γράφει: «Ως ηδύ δάκρυα τοις κακώς πεπράγοσι…» («Πόσο γλυκά τα δάκρυα για τους δυστυχισμένους»). Είναι πολλές οι διαβαθμίσεις του κλαίω: κλαίω δυνατά, κλαίω αθόρυβα, κλαίω μέσα μου, σιγοκλαίω, ανάλογα με τα συναισθήματα. Πολλές και οι λέξεις για τους θρήνους και οδυρμούς των συνανθρώπων μας που θρηνούν, αναστενάζουν, μοιρολογούν, ολοφύρονται, γογγύζουν, ολολύζουν, οδύρονται, ωρύονται, βουρκώνουν, κόπτονται, προσδοκούν, ελπίζουν.

Αν και λένε ότι «το γυναικείο γένος εστί θρηνώδες και φιλόθρηνον και φιλόδυρτον και θρηνητικόν» (Πολυδεύκης), όμως και οι άνδρες κλαίνε: «Καίτοι λέγουσι ως προς ανδρός ευγενούς εν συμφοραίς δάκρυ απ’ οφθαλμών βαλείν» (Ευριπίδης, «Ελένη»), είναι χαρακτηριστικό του ευγενούς ανδρός να δακρύζει στις συμφορές. Έτσι λέγανε ότι «αγαθοί δ’ αριδάκρυες άνδρες» («είναι καλοί οι ευκόλως δακρύζοντες άνδρες»). Και ο Όμηρος, «πάντας τους ήρωας, ευχερώς επί τα δάκρυα άγει = οδηγεί, Αχιλλέα, Αγαμέμνονα, Πάτροκλον, Οδυσσέα…». Και ο Πλούταρχος θα συμπληρώσει ότι και οι γέροι κλαίουν εύκολα (πρεσβυτικώς επιδακρύσαι), όπως και ότι στα παιδιά ρέει εύκολα το δάκρυ, κατά Φιλόστρατον.

Για τον Ιπποκράτη είναι «ιατρείον ψυχής ο γέλως». Το γέλιο κάνει καλό. «Χαρούμενη καρδιά κάνει το πρόσωπο ν’ ανθεί», λέει μια παροιμία. Και ο Αριστοτέλης παρατηρεί ότι «Μόνον γελά των ζώων άνθρωπος». Το γελάω, γελώ το έβγαλαν οι Έλληνες από το ρήμα γλαύσσω, που σημαίνει απαστράπτω, που παρομοιάζεται με τη θάλασσα που λάμπει κάτω από τον Ήλιο. «Ποντίων κυμάτων ανάριθμον γέλασμα», γράφει ο Αισχύλος και ο Αλκίφρων σημειώνει: «Μειδιά χαριέστερου της γαληνίωσης θαλάττης». Γέλας σημαίνει λάμψις, γέλα είναι η αυγή του ήλιου και από εκεί η «γελαστή μέρα», καθώς ότι και ο «Ζευς γελέων», ο Ζευς του φωτός. Το χαμόγελο ή μειδίαμα έρχεται από το μέλι, όπως και το μειλίχιο ύφος, το γελαστό πρόσωπο με μειδίαμα που γλυκαίνει το πρόσωπο.

Θα έρθουν στιγμές χαράς, αλλά και λύπης για όλους και πολλοί θα ζητάνε από τον Θεό δύναμη και χρόνο να τα καταφέρουν. Και μην ξεχνάτε, ο Ωνάσης είχε πλούτη, αλλά δεν ήταν ευτυχισμένος.

Πολλοί ασφαλιστές θα βρουν ευκαιρίες και αφορμές να μιλήσουν για όλα αυτά και να θυμίσουν στους ίδιους και στον συνομιλητή τους ότι «δει δε σε χαίρειν και λυπείσθαι. Θνητός γαρ έφυς», που έγραψε ο Ευριπίδης στην «Ιφιγένεια εν Αυλίδι».

Είναι δύσκολη η ζωή και πρέπει να ξεπεράσει πολλά ο άνθρωπος στην καθημερινότητα της «ειρήνης» «για να αντέξει στην ειρήνη, που είναι πολύ πιο απαιτητική από τον πόλεμο», όπως έγραψε κάπου ο ποιητής μας Οδυσσέας Ελύτης. Είκοσι κλάδους ασφαλίσεων για ζημιές και κινδύνους προστατεύουν οι ασφαλιστικές εταιρείες και ο άνθρωπος δύσκολα τα βγάζει πέρα σε αρρώστιες, θανάτους, ζημιές στην περιουσία του, στα γηρατειά, στην ανεργία, στην ακρίβεια.

Η ασφάλιση είναι μια πράξη αγάπης και αλληλεγγύης, λένε οι ασφαλιστές, και η έλλειψή της έχει και λύπη και δάκρυα. Η έννοια της προστασίας φέρνει μια ηρεμία και ένα χαμόγελο σαν με τη βοήθειά της ξεπερασθούν αυτά που φέρνει μια δύσκολη «στιγμή» και κακοτυχία. Είναι μια κάποια λύσις. Σαν το πρώτο σωσίβιο της ιστορίας, το κρήδεμνον (κεφαλόδεσμος), που έδωσε η Νηρηίς Λευκοθέα (Ινώ) στον Οδυσσέα να το βάλει στο στέρνο, έτσι ώστε να μην πάθει κακό και να μη χαθεί στα κύματα της θαλάσσης, όταν ναυάγησε, όπως έγραψε ο Όμηρος στην Ε΄ Ραψωδία του. Θάλασσα είναι και η ζωή μας.

Εύχομαι το 2026 να έχει περισσότερα γέλια και ευτυχισμένες στιγμές!

Ευάγγελος Γ. Σπύρου

Διαβάστε παρακάτω το άρθρο του εκδότη του «Ασφαλιστικό ΝΑΙ» (Τεύχος 218) που κυκλοφορεί και σε ηλεκτρονική μορφή (πατήστε κάτω δεξιά για μεγέθυνση)