Ο ασφαλιστής και ο φωτογράφος

Όταν η γραμματέας του ασφαλιστικού υποκαταστήματος στον πέμπτο όροφο της οδού Όθωνος 6, γύρισε το πόμολο της πόρτας που έγραφε "Διεύθυνση" κι άνοιξε, είδε το Δ/ντη συλλογισμένο να σκουπίζει με την παλάμη του τα δάκρυα.
- Τι πάθατε καλέ;
- Τίποτα ... τίποτα ένας φίλος από πολύ παλιά , ο Μήτσος ο φωτογράφος , να, έχει κάποιο πρόβλημα ...Κι αυτό το τηλέφωνο που με συνέδεσες ήτανε πολύ πικρό, αλλά και τιμή για μένα ... Συγνώμη ...

Ο κ. Δ/ντής σηκώθηκε , προχώρησε προς το παράθυρο κοιτάζοντας θλιμμένα το ροζ και πορτοκαλί χρώμα που χαϊδεύε το παλιό αρχοντικό, γωνία Αμαλίας και Ξενοφώντος απ ' την κάτω μεριά . Αυτοκίνητα μπαινοβγαίνουν στο γκαράζ, η γκαλερί απέναντι άνοιξε , άγνωστοι άνθρωποι περπατάνε γρήγορα λες και βιάζονται να τελειώσουν τη ζωή .

................................................................................................................................................................................................................................................

Είχα ξεκινήσει ασφαλιστής το 1973 ενώ ταυτόχρονα σπούδαζα στη Νομική όταν γνώρισα τον Μήτσο το φωτογράφο, από σύσταση πελάτη, κάποιο φωτογράφο Δ. Χανή που είχε φωτογραφείο στο ίδιο κτίριο (Γ' Σεπτεμβρίου 13) ή ήταν συνέταιροι με τον φωτογράφο Γρηγόρη Πλατανιά που μου έβγαλε την αναμνηστική φωτογραφία μπροστά στο κτίριο της Παντείου με το πτυχίο της Παντείου Σχολής Πολιτικών Επιστημών. Είχε φωτογραφείο σε ένα παλιό ημιυπόγειο την οδό Γραβιάς μεταξύ Ακαδημίας και Σόλωνος γωνία Μπενάκη και Γραβιάς. Κατέβαινες 3-4 σκαλιά και αν ήτανε άλλος πελάτης μέσα περίμενες όρθιος - γιατί δεύτερη καρέκλα δεν υπήρχε . Ένα μικρό τραπεζάκι , μια καρέκλα , ένας ανεμιστήρας και κουτιά με φωτογραφίες και δείγματα. Γύρω - γύρω στον τοίχο φωτογραφίες -τρόπαια στους αγώνες του επαγγέλματος. Εκεί δεξιά ο Καζαντζίδης με τη Μαρινέλλα, ο Δομάζος με γραβάτα και κοστούμι, ο Ωνάσης να μπαίνει σ' ένα αυτοκίνητο , ο Γερο - Παπανδρέου , ο Καραμανλής , άγνωστα ψευτοχαμογελαστά πρόσωπα, ο ίδιος μ' ένα συνάδελφο, ο Κοινούσης , η Καίτη Γκρέυ ...Μια αφιέρωση με τον Αγγελόπουλο , ο Νίκος Ξανθόπουλος , μια βάφτιση , μια νύφη , μια παρέα σε χορό. Απ' έξω έγραφε: «φωτορεπορτάζ - φωτογραφίες, εμφανίζονται φιλμ, φωτογραφίες εβδομαδιαίες, φωτογραφίες ταυτοτήτων, έγχρωμες φωτογραφίες , γάμοι , βαπτίσεις!» Πάντοτε πίσω απ' την κάμερα έβλεπε τις χαρές πίσω από ένα «ματάκι», πάντα στην αφάνεια, πάντα έξω απ ' τη φωτογραφία , πάντα έξω απ ' τα «δρώμενα» πάλευε να τα φέρει βόλτα , να βγάλει το ψωμί, το μεροκάματο για τα «κουτσούβελα». Μου'πε είχε παιδιά, 2, 3, 4 δεν ξέρω , πάντα μίλαγε στον πληθυντικό , πάντα χωρίς φύλο, πάντα σαν «στόματα» τα μελέταγε. Έτρεχε στον Λυκαβηττό , στα «περιστέρια» , στην Αιόλου , στο πεδίον του Άρεως , στους γάμους, στις βαπτίσεις, στους χορούς. «Καλέ πάρτε μια κάρτα». «Καλέ θέλετε φωτογράφο;». «Πάρτε μαντάμ ένα ενθύμιο!», «Κλικ» τράβαγε το φλας χωρίς φωτογραφία, «έλα κι άλλη μια μήπως δεν πέτυχε» και τότε τράβαγε κανονικά αν «υπέκυπτε» ο πελάτης, ο ερωτευμένος με την κοπελιά , ή ο «γαμπρός» μη χαλάσει το χατίρι μέρα που 'τανε ή ο κουμπάρος μη φανεί τσιγκούνης στη βάπτιση.Έφτασα παραμονές του Ευαγγελισμού του 1975 έξω απ' το μαγαζί. Ούτε στην ταμπέλα αξιώθηκε να δει το όνομά του. «Φωτογραφείο» έγραφε. Το μαγαζί συνεταιρικό 2-3 φωτογράφοι που μοιράζονταν το νοίκι. «Θα με βρεις μεσημέρι 11-1» μου 'χε πει. Κατέβηκα δειλά τα σκαλιά.
- Γεια σας , ο κύριος Δημήτρης ;
- Κεριά και λιβάνια, κάτσε, θα πιείς ούζο;

Χωρίς δεύτερη κουβέντα έπιασε το ουζοπότηρο και το κατέβασε όπως ξέρουν να πίνουν οι ουζοπότες . Μ' ανοιχτό το στόμα, όχι με τα χείλη. Με διάβαζε , με ζύγιζε, με μέτραγε. Είχε αποφασίσει να ασφαλιστεί - τον ασφαλιστή συζήταγε τώρα με τον τρόπο που οι άνθρωποι της πιάτσας σε κοιτάνε. Δύσκολα τη μαθαίνεις αυτή τη γλώσσα που με μια ματιά σε «κόβει» και σε «ράβει» , αλλά αν τη μάθεις δεν την ξεχνάς με τίποτα. Κοίταζε αλλού - στα μάτια απέφευγε να κοιτά. Το ένα του μάτι ήτανε χτυπημένο (;), κόκκινο. Έμαθα αργότερα πως είχε κάνει εγχείρηση.

- Κοίταξε να δεις , ρώτα για τον Μήτσο , θα πληρώσω κανονικά, έχουμε φτώχειες , αν είναι τίποτα απάτες θα σε καθαρίσω ... Είμαστε ξεκρέμαστοι, μας κυνηγάει το ΤΕΒΕ , ένας φαίνεται οι άλλοι δεν είμαστε πουθενά, κοίτα στηριζόμαστε πάνω σ' αυτά που λες , αν είσαι εντάξει είμαστε πολλοί. Θα σε βοηθήσουμε γιατί κι εσύ μπατίρης είσαι, καταλαβαίνεις , αν είναι να βγάλεις βγάλ'τα απ ' αλλού ... Στον ήλιο μοίρα δεν έχουμε, αυτά τα χέρια , το μισό μάτι και η φωτογραφική μηχανή είναι η μόνη περιουσία μας. Έτσι και δεν πάει κάτι καλά, άστα θα μας κλαίνε οι ρέγκες. Κι αν είναι από την Μυτιλήνη, την πατρίδα μου, έχει και καλώς... άκουσα ότι η ΝΤΕΛΑΜΕΡΙΚΑΝ έχει συμβόλαια χωρίς ένσημα.

Το συμβόλαιο έγινε και σε 7-8 μήνες έκανε και δεύτερο, ένα νοσοκομειακό επίδομα 300 δραχμών την ημέρα, αν μπεις σε νοσοκομείο. Στο χρόνο πάνω μπήκε στο Νοσοκομείο για χολή δεν θυμάμαι κι αποζημιώθηκε και συγχρόνως κάπου εκεί στο μήνα μπήκε για εγχείρηση στο μάτι.
Είχαμε κάποιες γκρίνιες, δεν αποζημιώθηκε, ήτανε γκρίνιες απ ' αυτές που ήξερε δεν έχει δίκιο αφού προϋπήρχε η ιστορία του ματιού συνέχισε το συμβόλαιο , ασφαλίστηκε ο συνέταιρος, μ ' έστειλε σε πολλούς φωτογράφους , γνωρίστηκα αρκετά και τα χρόνια κύλαγαν.

..........................................................................................................................................................................................................................................

Το 1980 έγινα Manager Ασφαλιστών στην οδό Όθωνος 6, που ήταν κι η έδρα της Interamerican, μετακομίζοντας από την οδό Σταδίου 10. «Κλείστηκα» στο γραφείο, αραίωσαν οι συναντήσεις - η φιλία κρατούσε. Πέρασα μια φορά Γραβιάς και Μπενάκη κι ήτανε ίσιωμα . Parking. Το χαμόσπιτο με τα κεραμίδια και τις φωτογραφίες ισοπεδώθηκε. Επαναλαμβάνοντας κι εγώ το έγκλημα της αγοράς είχα αμελήσει το SERVICE. Ο Μήτσος μαζί με άλλους νοίκιασε μια τρύπα ,σε ημιώροφο κοντά στη Μπενάκη, τηλέφωνο δεν είχε , αυτός όποτε είχε πλήρωνε, το Συμβόλαιο το εγκατέλειψε , χαθήκαμε ... Προς το τέλος του '80, καθώς περπατούσα με τα παιδιά μου, τον Κωστή και την Ελπίδα, μέρες Πρωτοχρονιάς στην οδό Αιόλου κοντά στο Λαμπρόπουλο έπιασα έναν που κάνει τον Αϊ - Βασίλη απ 'το μανίκι :
- Δεν μου λες , μήπως ξέρεις πού είναι ο Μήτσος ο φωτογράφος ;
- Για το Μυτηλινιο λές; Όχι. Έχει χρόνια να κάνει τον Αϊ - Βασίλη.
Ρώτα το φωτογράφο τον Χρήστο. Γυρίζω στον φωτογράφο:
- Χρόνια Πολλά. Αυτή τη δουλειά κάθε Πρωτοχρονιά την έκανε ο Μήτσος ο «Μυτιληνιός».
Μήπως ξέρεις πού μπορώ να τον βρω ;
- Όχι, έχω καιρό να τον δω, άκουσα ότι ήταν άρρωστος...Χάθηκε από την πιάτσα.

...............................................................................................................................................................................................................................................

Χάθηκε! Έχει η ζωή κάτι συννεφιασμένες μέρες που φέρνει σκοτεινιά και δε βλέπεις 10 μέτρα. Σε μια τέτοια νεροποντή που οι άνθρωποι χάνονται, χάθηκε κι ο Μήτσος. Τον σκέπασε με το παλτό της θλίψης η λήθη που σβήνει θύμισες , τα παιδιά της πιάτσας, ζωές, χαρές, παρουσίες. Κερί δεν ανάβουνε γι’ αυτούς, «χρονιά πολλά- καλή χρονιά» δεν ευχονται , γράμμα δεν περιμένουν, ελπίδες να ευχηθούν για κάτι δεν έχουν. Α ρε Μήτσο Μυτιληνιέ που ήσουν αληθινός φίλος του ασφαλιστή! Το βράδυ όταν γυρίσαμε σπίτι τράβηξα από το σκούρο σύνθετο ένα άλμπουμ φωτογραφιών. Γύρισα τις σελίδες και κάπου ανάμεσα σε φωτογραφίες μιας παλιάς εποχής έδειξα μια φωτογραφία μου στα παιδιά .
- Αυτός είναι ο Μήτσος που σας έλεγα. Ντυνόταν Αϊ-Βασίλης με κόκκινη στολή κι άσπρα γένια. Τρέχανε τα παιδάκια , αυτός στηνότανε ανάμεσά τους και ο συνέταιρος φωτογράφος τραβούσε φωτογραφίες. Εκεί τον βρήκα κάποιο απομεσήμερο του 1975 ...
- Εί, Ασφαλιστή!

Γυρίζω και πού να φανταστώ τον Μήτσο Αϊ - Βασίλη. Βγάλαμε φωτογραφία μεγάλο μέγεθος, εγώ κρατάω και την τσάντα του Ασφαλιστή. Θυμάμαι κανονίσαμε και πήγαμε μετα τις γιορτες , σε μια ταβέρνα 4-5 άτομα παρέα, ένας είχε και μπουζούκι. Τραγουδήσαμε κι ο Μήτσος τραγούδησε το:
«Όταν κοιμάται ο δυστυχής κανείς μην τον ξυπνήσει ξεχνάει τα πάντα ο άνθρωπος τα μάτια του σαν κλείσει!»
Μ ' είχε βοηθήσει πάρα πολύ .στις αρχές αυτής της δουλειάς τότε που έλεγες ασφάλεια και «χτύπαγαν ξύλο» ή «φτύνανε στον κόρφο» ή «άλλαζαν θέση» ... Τα ' φερε όμως η ζωή έτσι να χαθούνε τα ίχνη μας για καιρό και ξαφνικά απόψε έγινε το τηλεφώνημα!
- Έλα! Ο κύριος Ευάγγελος; «Γκουχ –αχ- γκουχ» βαρύς βήχας έπνιξε τα λόγια του. Συγγνώμη , ο κ. Ευάγγελος;
- Ναι, ποιος είναι ;
- Έλα, ρε Διευθυντάρα, ο Μήτσος ο Μυτ ... γκουχ ... γκουχ - γκουχ... ο Μυτηλι. .. γκουχ ο Μυτιληνιός είμαι ρε!
- Τι γίνεται, ρε Μήτσο;
- Τι να γίνω! Δέκα τηλέφωνα πήρα να σε βρω ... Είμαστε κι αγράμματος κόσμος. .. Αλλά σε βρήκα ...Γκουχ ...
Κοίτα να δεις , τώρα βγήκα , έχω μήνες στο «Σωτηρία» , δεν τη γλιτώνω ... καρκίνο, είπανε ... καταλαβαίνω κι εγώ , δεν έπαιρνε άλλο , μ' έδιωξαν. Μέχρι εδώ ... Γκουχ. .. γκουχ. .. γκουχ ... Τι να μ' έκαναν. Δεν έπαιρνε θεραπεία. Οι γιατροί θέλουν λεφτά , οι νοσοκόμοι λεφτά, οι κλινικές λεφτά, αλλά ο Μήτσος δεν έχει λεφτά! Κι ούτε το συμβόλαιο πλήρωσα, δεν είχα δουλειά.
Συγγνώμη ... Γκουχ ... Ξέρεις τι σε θέλω ; Το κορίτσι μου το μεγάλο ... Γκουχ ... το κορίτσι μου 18 χρονών δεν έχει δουλειά ... Πήρα μία ατζέντα, που είχα τηλέφωνα, κοίταξα , ξανακοίταξα , τη μελέτησα , 3-4 ανθρώπους βρήκα να τους εμπιστευθώ. Ένας είσαι εσύ. Γκουχ ... Γκουχ ...
Κοίτα δεν με νοιάζει αν πιάσει δουλειά αμέσως. Με νοιάζει μην απογοητευθεί. Είναι παιδί. Τα 'χει όλα ... Μην απελπιστεί δεν θέλω. Κοίτα με τρόπο ... Τώρα που θα βγει στον κόσμο ... Γκουχ αυτό θέλω .. . πότε να τη στείλω... Με το μαλακό ... θέλω να 'ναι δικός μου άνθρωπος, μην την αποπάρουν τώρα στην αρχή ...Πες της εσύ από αυτά που έλεγες τα ακαταλαβίστικα, γραμματισμένος του πεζοδρομίου είσαι. Σου λέω 3-4 ανθρώπους ξεδιάλεξα... Κι εσένα ... Γκουχ ... Ε ... Γκουχ ... Να τη βοηθήσεις να πιάσει δουλειά.

Δεν ρώτησα καν από πού μ' έπαιρνε τηλέφωνο. Κάπου στην Αθήνα ο Μήτσος πνιγότανε στον καυτό βήχα, κι η αρρώστια τον τράβαγε μακριά , πολύ μακριά. Μέχρι που τον πήγε στον Ουρανό. Ίσως κάποιες βροχερές μέρες που αστράφτει αστραπές να 'ναι το φλας που με βγάζει φωτογραφία ...

......................................................................................................................................................................................................................................
Άκουσα κάποιον να κορνάρει, οδό Αμαλίας και Ξενοφώντος εκεί στους σταύλους του Όθωνα,στο parking που θα το κάνουν λένε Κυπριακή Πρεσβεία, ανυπόμονος στο κυνήγι της καθημερινότητας.  Μακρυά στο νησί του τη Μυτιλήνη, ο ήλιος θα χρυσίζει τις ακρογιαλιές αυτή την ώρα, τα ωραία σπίτια, τα χωριά, τον τόπο που μεγάλωσε και δεν θα ξαναδεί ο Μήτσος. Αμέριμνο πουλάκι ήρθε να φάει ψωμί στην Αθήνα. Και κλείστηκε στη φυλακή της , που πάει να πεί ο άνθρωπος γίνεται ζώο,σαπίζει σιγά σιγά δεν περπατά σε ακρογιαλιές , δεν χαίρεται τον ήλιο στα χωράφια , δεν του δίνουν χάρη οι βασιλιάδες τα  αφεντικά, και τραβάει αλυσίδες κι αυτός και τα παιδιά του που τα κανε 2-3-4-5 στόματα, τα κράτησε να περπατήσουν, να μεγαλώσουν, να πάνε σχολείο και προσευχήθηκε να βρουν μια δουλειά να ζήσουν , να μην ζητιανεύουν ενα κομμάτι ψωμί όπως αυτός. Δεν έβλεπα τίποτα. Ίσως να χρύσιζε λίγο ο γαλανός ουρανός της Αθήνας. Ίσως ν' απλώθηκε σκοτάδι και νύχτα. Δεν έβλεπα τίποτα. Στ' αυτιά μου ακουγόταν ο βήχας που έπνιγε σιγά - σιγά ένα παλιό φίλο, έναν πελάτη που ποτέ δεν τον είδα σαν πελάτη. Δάκρυα γέμισαν τα μάτια μου εκείνο το απόγευμα. Εκείνο το απόγευμα που μια ανώνυμη θλίψη με τύλιγε και ο ήλιος έβαφε το ηλιοβασίλεμα μακριά προς τον Πειραιά. Ήταν τριανταφυλλένια, πορτοκαλένια, χρυσά, κίτρινα, άσπρα τα χρώματα;  Ότι κι αν ήταν δεν μου παίρναν από το μυαλό κάτι που δεν ήξερα τι ήταν. Αλλά με έτρωγε με ένα κάτι σαν κενό , σαν το σκοταδένιο χρώμα της νύχτας που έρχεται και τα σκεπάζει όλα σιγά σιγά. Έβαφε με μαύρο, μεγάλες σκιές αριστερά στον Υμηττό προς Μεσόγεια, κατέβαινε απο την Πεντέλη, σκοτείνιαζε την Πάρνηθα προς Αχαρνές και γύρω γύρω μακριά στην πόλη που όλο και σιγά σιγά σίμωνε στην καρδιά μου. Στα βιβλία έγραφαν όλοι ότι θα ‘ρθει η ανατολή ρόδινη, ό,τι κι αν έλεγαν όμως εκείνη την ώρα δεν τους πίστευα. Ίσως να είχαν και δίκιο, αλλά είναι κάποιες φορές που δυσκολεύεσαι να το παραδεχτείς έστω κι αν είναι αλήθεια. Ίσως να με επηρέασαν τόσο πολλοί άρρωστοι σε νοσοκομεία. Πιθανόν , να χρειαζόμαστε επιπλέον βοήθεια , που κάποια βιβλία την γράφουν.
«Ρε, σε ξεδιάλεξα ανάμεσα από τόσο κόσμο και σε εμπιστεύτηκα , σου εμπιστεύομαι το κορίτσι! Εντάξει, ρε ασφαλιστή ; Σ' εμπιστεύομαι ... Γκουχ ...Έχεις γνωριμίες ... Γκουχ! Εσείς οι ασφαλιστές ξέρετε πολύ κόσμο ... »

Ευάγγελος Γ. Σπύρου

*Όπως δημοσιεύθηκε  στο ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ ΝΑΙ τον Ιανουάριο του 1999!